Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh cố Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (12/9/1921-12/9/2021): Vang mãi bản hùng ca

Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước, sinh ngày 12/9/1921, tại Thới Thạnh, huyện Ô Môn, tỉnh Cần Thơ (nay thuộc thành phố Cần Thơ). Ông còn có những bút danh khác như: Huỳnh Minh Siêng, Long Hưng, Anh Lưu, Hồng Chí… 

 


Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước, Nguồn: https://nongnghiep.vn

Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước là một nhà hoạt động chính trị lỗi lạc, một nhà trí thức lớn có nhiều công lao đóng góp cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam, đặc biệt ông đã để lại cho đất nước một Di sản văn hoá âm nhạc vô cùng quý giá, xứng đáng là một trong những con chim đầu đàn của nền âm nhạc Việt Nam. Những tác phẩm của ông luôn gắn liền với những sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước đặc biệt là những bài hát mang tính hùng ca đã góp phần to lớn, cổ vũ và động viên tinh thần thanh niên trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, có tác dụng mạnh mẽ trong việc giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần đấu tranh bảo vệ Tổ quốc.

Trên mỗi chặng đường phát triển của cách mạng Việt Nam chúng ta đều tìm thấy những dấu ấn của những biến động xã hội cũng như trong sáng tác của ông nhiều ca khúc tiêu biểu đã trở thành những lời hiệu triệu, những tiếng kèn cổ vũ quần chúng, đặc biệt là thanh niên, trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng đất nước, âm nhạc của ông như một vũ khí đấu tranh, tính chất ca từ trong âm nhạc của ông như lời “tuyên ngôn” hùng hồn.

Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước là một trong những người đầu tiên sử dụng rất thành công thể loại nhạc “hành khúc” để hiệu triệu, kêu gọi, động viên lớp trẻ thanh niên tham gia phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc. Năm 1943, ba năm khi bài hát “Tiếng gọi thanh niên” ra đời, nhạc sĩ đạt nhiều thành công hàng loạt bài hát về chính trị, đỉnh cao là bài hát “Lên đàng”. Đây là một trong những bài hát mang chủ đề “Xuống đường” trong toàn bộ sáng tác của ông. Bài hát “Lên đàng” là một bài hát ngắn, mang cảm xúc trong sáng, kêu gọi tuổi trẻ hăng hái đi vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc. Bài hát dựa trên nền âm nhạc truyền thống, tác giả đã tạo ra ở đây một phong cách thể loại âm nhạc hành khúc độc đáo bằng cách dùng mô típ âm hình ba nốt đen cùng cao độ làm hạt nhân phát triển. Những tác phẩm của ông có tầm tư tưởng rất lớn, giá trị nghệ thuật rất cao, mang tính lịch sử đã lần lượt ra đời, sống mãi với thời gian như: “Hồn tử sĩ”, “Ca ngợi Hồ Chủ tịch”, “Bạch Đằng Giang”… đã làm rung động lòng người bao thế hệ. Trong sáng tác của ông không chỉ dừng lại ở đề tài về lịch sử, ông đi thẳng vào những vấn đề mang tính thời sự của đất nước, từ đó nâng ông lên thành một trong những nhà sáng tác chính trị nổi tiếng của cách mạng Việt Nam.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã đem lại chủ quyền cho đất nước, một Nhà nước công nông đầu tiên được thành lập ở Đông Nam Á và sau đó là cuộc kháng chiến lâu dài chống thực dân Pháp xâm lược. Với sự kiện đặc biệt này đã hướng ngòi bút của ông đi vào những đề tài mang tính hiện đại, chắp cánh cho những ca khúc nói về chính trị bay cao, vươn xa. Bài hát “Khúc khải hoànÂu ca Việt Nam”... chính là những điển hình chào mừng buổi bình minh của một kỷ nguyên mới trên quê hương đất nước.

Năm 1946, Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước được điều động ra Hà Nội công tác, đầu tiên lãnh trách nhiệm thành lập Trung ương Nhạc viện (tháng 9/1946), sau đó ông cùng tập thể Hội Văn hoá Cứu quốc tản cư đi kháng chiến chống Pháp ở Việt Bắc và tham gia cơ quan lãnh đạo thanh niên kháng chiến. Trong môi trường hoạt động này đã tạo điều kiện cho ông sáng tác nhiều tác phẩm cho trẻ em và thanh niên như: Thiếu nhi thế giới liên hoanTuổi hai mươiBài Ca thanh niên xung phong”... và một số vở ca kịch  "Con thỏ ngọc", "Diệt sói lang", "Phá mưu bù nhìn", "Hai chàng lưng gù" , "Hái hoa dâng Bác"… Sự nghiệp chống Mỹ cứu nước diễn ra ngày càng quyết liệt, ông trở về quê hương miền Nam trực tiếp tham gia chiến đấu, thời điểm này ông sáng tác một loạt các bài hát nổi tiếng như: "Bài hát Giải phóng quân", "Giờ hành động", "Hành khúc giải phóng", "Xuống đường", "Tiến về Sài Gòn", đặc biệt là "Giải phóng miền Nam"  là một đỉnh cao về thể loại hành khúc của âm nhạc cách mạng Việt Nam. Ca khúc Giải phóng miền Nam như tiếng kèn hùng tráng xuất hiện trong phong trào đồng khởi ở miền Nam. Nó đánh dấu một thời kỳ mới trong sáng tác của ông. Sau khi ca khúc này ra đời đã trở thành ca khúc chính thức của Mặt trận dân tộc giải phóng. Năm 1969, Bác Hồ từ trần. Trong niềm thương tiếc, ông đã sáng tác ca khúc “Tình Bác sáng đời ta. Có thể nói tình cảm trong bài hát “Tình Bác sáng đời ta, là một tác phẩm ra đời trên chiến hào chống Mỹ ở miền Nam, cũng là tình cảm chung của Nhân dân miền Nam thương tiếc Bác khi Bác ra đi. Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước còn là tác giả của hàng trăm ca khúc và thể loại nhạc kịch về mọi chủ đề từ tâm tư, tình cảm riêng tư của con người tới những sự kiện lớn lao về đất nước, lịch sử, về các nhân vật anh hùng.

Sau ngày giải phóng miền Nam, ông trở về làm Viện trưởng Viện Nghiên cứu Âm nhạc, được phong học hàm Giáo sư và Viện sĩ thông tấn của Viện Hàn lâm Nghệ thuật cộng hòa dân chủ Đức, được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Âm nhạc Quốc gia, Thành viên Hội đồng Âm nhạc Quốc tế; ngoài ra, còn là Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Giáo dục của Quốc hội, Uỷ viên Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam. Ông đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng nhiều Huân chương cao quý, trong đó có Huân chương Độc lập hạng Nhất (1987) và Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (1996). Để nghi nhớ những công hiến lớn lao của ông, tại thành phố Cần Thơ có một công viên lớn mang tên ông và tại quận Ô Môn có một trường trung học phổ thông mang tên Lưu Hữu Phước.

Trong niềm phấn khởi kỷ niệm 100 năm ngày sinh cố Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước (12/9/1921-12/9/2021). Là người con của vùng đất Cần Thơ quê hương của cố Nhạc sĩ, chúng ta rất tự hào vì nơi đây đã sinh ra một người con ưu tú, một con người bình dị, đầy lòng nhân ái đó là Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước. Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn liền với bao nổi thăng trầm của đất nước và vinh quang của Tổ quốc theo tiếng gọi “Quê hương – Tổ quốc – Đồng bào” trong những năm tháng dài cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ cứu nước đã thúc giục ông “xếp bút nghiên lên đường chiến đấu”. Vũ khí của ông là những khúc tráng ca, ca từ đầy khí phách, đã thôi thúc hàng triệu đồng bào yêu nước đứng lên giải phóng dân tộc, xông ra tiền tuyến chống quân thù. Trong âm nhạc của ông vang lên như hồi xung trận công phá quân thù. Giờ đây âm vang đó, vẫn còn vang mãi, vang mãi... và đang tiếp sức cho thế hệ chúng ta chung tay xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thế hệ trẻ Cần Thơ hôm nay hãy luôn ra sức học tập, rèn luyện để trở thành những nhà khoa học, những nhà tri thức, văn nghệ sĩ có tài góp phần xây dựng quê hương Cần Thơ xứng đáng là cháu con của cha ông đi trước. Chúng ta luôn tự hào ghi nhớ những cống hiến to lớn của cố Giáo sư – Nhạc sĩ – Viện sĩ Lưu Hữu Phước, một người con ưu tú của vùng đất Cần Thơ đã góp phần làm vẻ vang đất Tây Đô anh hùng.

Ths. Nhâm Giang Đông

Theo Ban Tuyên giáo Thành ủy Cần Thơ